Spieren en gewrichten

In elk lichaam zitten zo’n tweehonderd botdelen die samen het skelet vormen. De botdelen zijn met elkaar verbonden door gewrichten, met een totaal gewicht van tien kilo. Oersterk en superstevig. Het skelet geeft vorm aan het lichaam, beschermt de weke delen en de spieren kunnen er zich aan hechten. Het is een opslagplaats voor calcium en speelt een rol bij de aanmaak van rode en witte bloedlichaampjes.

Bot is zeker geen dood materiaal. Er worden voortdurend cellen in afgebroken en aangemaakt. Het vernieuwt zich dus constant. Zo om de twee jaar is het zelfs volledig vernieuwd! Kleine lichaamskanaaltjes dringen in het bot en voorzien het van voeding en zuurstof en ze nemen de afvalstoffen mee terug. Op de leeftijd van 30 jaar heeft het skelet zijn optimale dichtheid en stevigheid bereikt. Daarna neemt de hoeveelheid calcium in het bot weer langzaam af. De botten worden poreuzer. De botdelen zijn dus verbonden met elkaar door middel van een gewricht. De beweeglijkheid wordt in toom gehouden door gewrichtsbanden. Maar met alleen botten en gewrichten kunnen we ons nog maar moeilijk voortbewegen. Daar zijn ook spieren bij nodig.

Via een prikkel vanuit het ruggenmerg zal een spier gaan bewegen: ze trekt samen en ontspant. Op plaatsen waar niet zoveel ruimte is, zoals in vingers en in handen, gaan spieren over in pezen. Als alle beweegbare delen van het skelet soepel functioneren, merk je er weinig van. Maar helaas is dat, vooral op oudere leeftijd, niet altijd zo. Er kunnen kortstondige problemen ontstaan zoals een stijve nek maar ook ernstige, langdurige problemen.

Bewegen is gezond, niet enkel voor spieren en gewrichten. Met geregelde beweging voelt u zich fitter en ziet u er ook beter uit. Een goede norm voor gezond bewegen is een half uur matig intensieve beweging per dag. Minimaal vijf dagen per week, maar beter nog elke dag. Een half uur per dag, dat valt eigenlijk reuze mee. Elke dag naar het werk fietsen kan al voldoende zijn. U hoeft dat half uur overigens niet in één keer vol te maken. Drie keer tien minuten bewegen is ook goed, met een minimum van vijf minuten per keer.

Als de spieren en gewrichten soepel hun werk doen, merkt u daar in het algemeen weinig van. Maar iedereen heeft wel eens ervaren dat dat anders kan zijn na intensief sporten, uitgebreid tuinieren of ander zwaar lichamelijk werk. U kan dan hinder ondervinden van stijve spieren of stramme spieren. Ook leeftijd kan een rol spelen.

Regelmatige lichaamsbeweging voor soepele gewrichten

Beweging kost energie, maar geeft ook energie. Wanneer u lichamelijk fit bent, werkt alles beter. De spijsvertering werkt efficiënter, de spieren zijn soepeler, de lichaamsmotor is krachtiger en de circulatie is beter. Ook de andere lichaamsonderdelen hebben er profijt van, evenals de geest. Het goede nieuws is dat u nooit te oud bent om met regelmatige lichaamsbeweging te beginnen. Zelfs negentigplussers hebben er nog baat bij.

Soepele spieren en gewrichten

Maar wat te doen als uw spieren en gewrichten niet soepel zijn?  Veel mensen herkennen het wel: krakkemikkige spieren en gewrichten in de ochtenduren en een koud gevoel in de spieren. Dan kan het verleidelijk zijn om minder te gaan bewegen. Maar juist dan is beweging belangrijk om de soepelheid en bewegingsfuncties zo veel mogelijk te behouden. Denk hierbij aan beweging die zo min mogelijk belastend is voor de spieren en gewrichten, zoals zwemmen, yoga, aqua-joggen en tai chi.

Vooral bij sporters treden nog al eens problemen op met spieren en gewrichten. Maar ook in het gewone leven is een ongelukje snel gebeurd, bijvoorbeeld door een val, trap of stomp. Een slechte conditie, slechte circulatie en niet fit zijn kunnen dit nog eens bevorderen. Door de spieren goed voor te bereiden op de arbeid die ze moeten verrichten, kan men veel problemen vermijden. Vanuit de sportwereld is het begrip “warming up” bekend. Door middel van oefeningen, warmtebehandeling (douche, bad of sauna) en rekken en strekken wordt het lichaam voorbereid op de komende inspanningen. Is er toch een probleem opgedoken dan wordt er  aangeraden om een arts te raadplegen als er een verdikking of roodheid is, als de aangedane plek geen gewicht kan dragen, als de problemen langer dan drie dagen aanhouden en als er een breuk is. Als eerste hulp  kunt u het getroffen lichaamsdeel een kwartier onder de koude kraan houden of behandelen met een (ijs)pakking en insmeren met valkruid. Vervolgens kan het lichaamsdeel met rekverband en/of mitella gesteund worden en eventueel beschermd worden door middel van tapen. Om stijf worden van de spieren tegen te gaan, kunnen oefeningen helpen. Vermijd ook koude en vochtige ruimtes.

Maar hoe ontstaan deze problemen dan juist? Sporters hoor je vaak over verzuurde spieren. Zij leveren dan vaak ook een prestatie waar relatief veel zuurstof voor nodig is. Met name de spieren hebben die zuurstof nodig om de in een cel aanwezige voedingsstoffen te kunnen verbranden zodat er energie vrijkomt om te kunnen bewegen. Als er niet voldoende uitwisseling  van voedings-en afvalstoffen plaatsvindt, ontstaat ophoping van vocht en melkzuur, een stof die bij de verbranding ontstaat. Dit melkzuur prikkelt de zenuwbanen in de spieren en en dat wordt als onaangenaam ervaren. Ook bij mensen die gewoon eens een langere wandeling dan normaal hebben gemaakt, of na jaren weer eens geschaatst hebben, een ongewone beweging gemaakt hebben of een andere lichaamshouding als anders hebben aangenomen, kunnen dit soort problemen optreden.

Botten in goede conditie houden is ook belangrijk voor de spieren en gewrichten

Met de leeftijd wordt het bot poreuzer. Normaal gesproken vernieuwt het bot zich voortdurend. Oude cellen verdwijnen, nieuwe worden aangemaakt. Zolang die balans in evenwicht blijft, is er niets aan de hand. Maar ongeveer vanaf het 30e levensjaar gaat de afbraak overheersen. Bij vrouwen de overgang voltrekt dit proces zich nog sneller. De afbraak van het bot is dan groter dan de opbouw ervan. Dat leidt tot een groter risico op problemen met botten en wervels. U loopt meer kans op botproblemen als deze al in de familie voorkomen, als u tenger of mager bent en als u heel weinig melkproducten gebruikt waardoor u dus weinig calcium binnenkrijgt). Ook weinig lichaamsbeweging en veel alcohol drinken of roken verhogen de kans op botproblemen.

Roken funest voor de botten:

Uit Australisch onderzoek bij tweelingen is gebleken dat wie tien jaar lang een pakje sigaretten per dag rookt, een botverlies kan verwachten van twee procent. Wie als vrouw van jongs af aan een pakje per dag rookt, kan tijdens de overgang een botverlies van vijf tot tien procent verwachten. Tel daar nog het gemiddelde botverlies van vijftien procent na de overgang bij op! Tips voor sterke botten Aan enkele factoren zoals lichaamspostuur of familiale aanleg kan je weinig doen. Maar aan andere factoren valt wel iets te doen. Het is zaak om bijvoorbeeld vooral tijdens de periode waarin de botten worden gevormd, dus in de groei, te zorgen voor een maximale botdichtheid:

• beperk de consumptie van alcohol en stop met roken.

• zorg voor een geregelde lichaamsbeweging, vooral in de frisse buitenlucht. Vooral bezigheden waarbij u op de benen staat, blijken van belang: wandelen, tennissen, badmintonnen en joggen. Maar ook touwtjespringen, de trap op-en afrennen zijn prima.

• dagelijks een uurtje in de zon, zo mogelijk met blote armen, bevordert de vorming van vitamine D in de huid.

• zorg er op elke leeftijd voor dat u voldoende kalk binnenkrijgt: geregeld zuivelproducten eten (kwark, biogarde, karnemelk). Ook salades van koolsoorten, noten, zaden en pitten zijn aan te bevelen.

• gebruik weinig zout, breng gerechten op smaak met kruiden en specerijen.

• zorg voor een basenoverschot in uw voeding. Dit komt neer op zo min mogelijk verzurende voedingsmiddelen zoals vlees, ei en kaas te gebruiken en zo veel mogelijk ontzurende voeding zoals groenten en fruit. Deze leveren ook magnesium, een mineraal dat eveneens een belangrijke rol speelt bij de kalkhuishouding.

Houd kraakbeen gezond

Gewrichten vormen de bewegende verbinding tussen twee botdelen. De botdelen bewegen over elkaar heen. Daarom zijn ze bekleed met kraakbeen. Dit kraakbeen zorgt ervoor dat de gewrichtsoppervlakten precies op elkaar passen en de druk op de gewrichten goed wordt verdeeld. Een goede conditie van het smeermiddel tussen de gewrichten is nodig om het kraakbeen gezond te houden. Het smeermiddel zorgt er ook voor dat de in het gewricht gevormde afvalstoffen afgevoerd worden. Het smeermiddel tussen de gewrichten is dus belangrijk voor het behoud van soepele gewrichten.

Problemen met kraakbeen

Door ouder worden gaat de kwaliteit van het kraakbeen achteruit. Vooral in gewrichten zoals  de nek, de duimbasis, de knieën, de onderrug en de heupen kan dit gebeuren. Hierdoor kunnen de botuiteinden niet meer soepel bewegen en allerlei krachten die op het gewricht komen te staan minder opvangen. Het kan daardoor gemakkelijk van vorm veranderen: het wordt bijvoorbeeld breder of krijgt uitsteeksels. Gevolg is functieverlies en slijtage. De problemen die hierdoor ontstaan, doen zich vooral voor na een periode van rust, bijvoorbeeld na het opstaan maar nemen na een poosje weer af. Met dit soort problemen wordt er best naar een arts gegaan. Maar men kan ook zelf een aantal aanvullende maatregelen nemen zoals:

• in beweging blijven om verstijving tegen te gaan:

• warme of koude kompressen

• vermijden van vochtige en koude ruimten.

• vermijden van te grote lichamelijke en geestelijke inspanning. Op tijd rust nemen.

• zorgen voor een goede nachtrust, comfortabel passende kleding en schoenen

• op de lichaamshouding letten.

Kent u de muisarm?

De computermuis wordt steeds meer ergonomisch van vorm, stoelen steeds geavanceerder, bureaus idem dito. En toch lopen vele administratieve krachten die met een beeldscherm werken, nog altijd het risico op de befaamde muisarm. De problemen situeren zich dan ter hoogte van de nek, schouders, armen, handen en vingers met een soms slap gevoel op die plaatsen. Dit probleem bestond ook al voordat de computer werd uitgevonden: toen waren het de musici, schilders, kappers, tennissers en caissières die problemen ondervonden met hun spieren en gewrichten als gevolg van het steeds herhalen van dezelfde bewegingen of het steeds maar aanemen van dezelfde houding. In het begin heeft niemand er erg in en de problemen ontwikkelen zich sluimerend in drie fasen. Telkens verergert het probleem. Wat kan men hieraan doen? Een belangrijke tip is om niet lange tijd dezelfde bewegingen te herhalen. Om het uur een pauze nemen of heel ander werk doen. Op de werkhouding letten: het beeldscherm op ooghoogte zetten en recht voor het beeldscherm gaan zitten. De nek blijft dan in een rechte stand. De schouders niet optrekken maar juist ontspannen en de onderarmen op bureauhoogte houden op gelijke hoogtemet het toetsenbord en de muis. Tussendoor kunt u de muis ook eens met de andere hand bedienen. Dat is wel even wennen, maar het lukt wel met wat oefening. Bij ernstige problemen gaat men te rade bij een kinesitherapeut om met oefeningen en massage de problemen te bestrijden. Een natuurlijk hulpmiddel op basis van duivelsklauw en vrouwenmantel helpt de problemen te verminderen.

Welke voeding bevordert de goede werking van spieren en gewrichten?

Het geeft te denken dat problemen met spieren en gewrichten  in ontwikkelingslanden pas de kop opsteken als ze in aanraking komen met het westerse leef-en voedingspatroon. Daarvoor voedde men zich vooral met plantaardige voedingsmiddelen. De westerse voeding bevat meer eiwitten, vooral in de vorm van vlees. Een voeding met een basenoverschot is ideaal. In de praktijk betekent dit vooral de hoeveelheid eiwit in de voeding beperken: dus minder vlees, vis en kaas en meer  groenten, rauwkostsalades en fruit op het menu zetten. Andere tips:

• drink kruidenthee van berkenblad, heermoes, kattedoorn, jeneverbes, brandnetel   en guldenroede.

• aardappelsap bindt urinezuur en kan daardoor een gunstig effect op gewrichtsproblemen hebben. Drink dan ’s morgens op de nuchtere maag het vers uitgeperste sap van een middelgrote aardappel (niet langer dan zes weken achtereen gebruiken).

Voorbeeld van goede voeding bij gewrichtsproblemen:

• Ontbijt: De dag begint met muesli, bestaande uit drie tot vijf eetlepels volkoren muesli met twee of drie geraspte appels en vruchten uit het seizoen. Eventueel kunt u er nog een paar volkoren boterhammen bij eten.

• Lunch: Gebruik de warme maaltijd bij voorkeur ’s middags. Gebruik ruimschoots groenten, kort gestoofd of in de oven gegratineerd, bijvoorbeeld looksoorten, andijvie, artisjokken, venkel, courgettes, aubergines, koolrabi, witlof, selderij, worteltjes en bietjes. Begin elke maaltijd met een rauwkostschoteltje bijvoorbeeld met witte kool, zuurkool, worteltjes, witlof, kerssoorten, molsla, veldsla en brandnetel. Maak de salade aan met een sausje op basis van kwark of biogarde, vermengd met citroensap of melkwei, een scheutje room en wat koudgeperste, plantaardige olie. Vergeet ook de tuinkruiden niet zoals knoflook, mierikswortel en bieslook. Varieer met zilvervliesrijst, aardappelen, gierst, boekweit, peulvruchten of maïs. Als eiwitbronnen gebruikt u bij voorkeur sojaproducten. Wees zeer matig met (mager) vlees. Een of tweemaal per week is vis toegestaan.

• Avondmaaltijd: Deze moet licht verteerbaar zijn en kan gelijk zijn aan het ontbijt.

Te veel urinezuur

Dit geeft vooral veel problemen met de grote teen en soms ook in de oorschelp en dat voelt men vooral ’s nachts. Dit kan zelfs weken aanhouden.  Het probleem komt vaker voor bij mannen dan bij vrouwen. Het kan aanleg zijn, een verstoorde eiwitstofwisseling, maar het probleem kan ook door verkeerde voeding veroorzaakt worden. Bij vertering van bijvoorbeeld eiwitten ontstaan namelijk urinezuur. Dit is een normale afvalstof. Soms wordt het urinezuurgehalte echter zo hoog dat de nieren en de huid niet langer in staat zijn om het urinezuur uit te scheiden. Deze urinezuurkristallen hopen zich dan op in spieren en gewrichten. Deze maatregelen kunnen helpen:

• bij overgewicht: langzaam afvallen

• warme pakkingen en een warm bad, voer de temperatuur geleidelijk op en voeg kamille, heermoes of jeneverbes aan het warme water toe  een bezoek aan de sauna stimuleert de uitscheiding van afvalstoffen uit uw huid.

• een koude omslag of ijsblokjes in een plastic zakje en in een handdoek, kan helpen als het gewricht warm en rood is Voeding is hier heel belangrijk: Eet met mate orgaanvlees, vis met vel (forel, haring, makreel en sardines), ansjovis, garnalen, gistextrakt, wild. Deze voedingsmiddelen bevatten namelijk veel purine waaruit urinezuur gevormd wordt in het lichaam.

• Matig zijn met eiwitten. Het kan zelfs goed zijn om eenmaal per jaar gedurende vier weken een eiwitafbrekend dieet te volgen (Wentdieet). In die periode eet men strikt vegetarisch: geen vlees, vis, ei, melk of melkproducten. Plantaardige voedingsmiddelen zijn wel toegestaan, met uitzondering van soja omdat dit rijk is aan plantaardige eiwitten.  Na die vier weken mag weer worden overgegaan op een gemengd voedselpakket, met een matig gebruik van vlees en vleesproducten. Eén maaltijd per dag, één dag per week en een maand per jaar moeten vervolgens strikt vegetarisch blijven. Veel drinken is ook belangrijk: vooral mineraalarm, niet bruisend bronwater: 2,5 tot 3 liter per dag drinken. Ook kruidenthee: heermoes, jeneverbes, berkenblad, guldenroede, kattedoorn, peterselie, brandnetelblad mag. Als tafelwater is Molkosan aangeraden: 1 à 2 eetlepels in een glas water.  

Natuurlijke hulp voor soepele spieren en gewrichten

A.Vogel Alchemilla + Glucosamine
Alchemilla+Glucosamine bevat drie weldoende plantenextracten die de gewrichten soepel en het kraakbeen in topconditie houden. Dit middel bevat bovendien 100% plantaardige glucosamine dat zorgt voor de opbouw van kraakbeen en smering van de gewrichten.

A.Vogel Atrosan forte tabletten
Atrosan forte tabletten kunt u gebruiken als de gewrichten behoefte hebben aan extra ondersteuning. De tabletten bevatten een krachtige concentratie van het duivelsklauwextract (Harpagophytum procumbens).

A.Vogel Arnica forte gel
Voor uitwendig gebruik. voor extra ondersteuning, bijvoorbeeld na het sporten of andere intensieve lichaamsbeweging of voor wanneer u op hogere leeftijd bent en meer en meer ondersteuning kan gebruiken voor uw spieren en gewrichten. Arnica forte gel bevat een sterke concentratie aan stoffen uit valkruid (Arnica Montana). Valkruid bevordert de doorbloeding van de huid en daarmee de afvoer van afvalstoffen. Tweemaal daags zachtjes inwrijven volstaat.Alle producten kunnen onderling gecombineerd worden.